حمله مىكنند و چون دشمنى ايشانرا فراگرفت در مدافعه او به اين حيله متوسل مىشوند و آنان كه بر حقيقت امر آگاه نيستند اين كار را بسحر نسبت مىدهند و حوضى كه معروف بطاهر است و در مصر پاى كوهى نزد كنيسه‌اى واقع است و از چشمه‌اى كه در كوه است آب خوشگوار و خوشبويى در آن مىآيد نيز از اين قبيل است و چون حايضى و يا جنبى آن را مس كند بو مىگيرد تا آنكه بايد آب آن را خالى كرد و تنظيفش نمود كه مثل اول خوش بو و خوش طعم شود و نيز كوهى كه ميان هرات و سجستان است كه در وسط ريگستان واقع شده كه قدرى از راه دور است چون سرگين آدمى و يا بول در آن بيفكنند يك صداى آشكار و آواز شديدى از آن شنيده مىشود . اين امور كه پاره‌اى از آن گفته شد خاصياتى است كه در موجودات مطبوع است و علل آن بجواهر بسيط و آغاز تأليف و آفرينش جهان « 1 » منتهى مىشود و آنچه از اين قبيل باشد ممكن نيست كه شخص آن را بعلم دريابد . برخى از امكنه بر خلاف جبال مازندران است مانند فسطاط مصر و ديار مجاور آن و در اين مواضع باران نمىآيد و اين امور مربوط بطبيعت مكان است كه در چه محل از جبال و بحار واقع شده و پستى و بلندى آن چه اندازه است و در چه عرض از عرضهاى شمال و جنوبى است و هريك از اينها كه گفته شد داراى مدخليتى تام است . در روز هشتم بنابر قول اوقطيمن باران و هواى سردى است و نزد مطرو - دورس طوفان و باد جنوب است يا باد اوروس و آن بعقيده اوقطيمن بادى است ميان باد جنوب و صبا و نزد قبطيان خود باد صباست و در روز نهم چيزى ذكر نكرده‌اند و در روز دهم بنا بعقيده اوقطيمن و فيلفس هوا سرد است و نزد ابرخس باران و باد شمال و يا باد جنوبى سرد است و در يازدهم نزد قاللبس و قونون و مطروذورس نوء

--> ( 1 ) - مقصود از جواهر بسيط عقول و مجردات است كه بعقيده حكماى الهى مؤثر در جهان مادى هستند .